دیاگ چیست؟
با پیچیدهتر شدن ساختار خودروهای امروزی و گسترش سیستمهای الکترونیکی در آن ها، عیبیابی سنتی دیگر پاسخگوی نیاز تعمیرکاران و صاحبان خودرو نیست. در چنین شرایطی، دستگاه دیاگ به عنوان ابزاری پیشرفته و دقیق برای شناسایی مشکلات فنی خودرو، نقش حیاتی ایفا میکند. اما واقعاً دیاگ چیست؟ چگونه کار میکند و چه مزایایی دارد؟ در این مقاله قصد داریم به زبان ساده و دقیق، به بررسی عملکرد دستگاه دیاگ بپردازیم. اگر شما هم صاحب خودرو هستید یا در زمینه تعمیرات خودرو فعالیت میکنید، مطالعه این مطلب میتواند اطلاعات مفیدی در اختیارتان بگذارد.
معرفی دستگاه دیاگ خودرو
با گسترش فناوری در صنعت خودروسازی، سیستمهای الکترونیکی و کامپیوتری نقش پررنگی در عملکرد خودروها پیدا کردهاند. همین موضوع باعث شده عیب یابی سنتی دیگر پاسخگوی نیاز تعمیرکاران نباشد. در این میان، دستگاه دیاگ (Diagnostic Scanner) بهعنوان یکی از مهم ترین ابزارهای تخصصی در عیب یابی خودروهای مدرن شناخته میشود. این دستگاه با اتصال به ECU (کامپیوتر مرکزی خودرو) اطلاعات مهمی از وضعیت سیستم های مختلف خودرو در اختیار کاربر قرار میدهد؛ از جمله وضعیت موتور، سیستم سوخت رسانی، سیستم ترمز، کیسه هوا، گیربکس اتوماتیک و حتی برخی امکانات رفاهی.
دستگاه دیاگ چیست؟
دیاگ مخفف واژه Diagnostic است و در واقع به دستگاهی اطلاق میشود که توانایی شناسایی و گزارش کدهای خطای سیستمهای مختلف خودرو را دارد. این دستگاه با اتصال به درگاه OBD (On-Board Diagnostics) یا همان کانکتور مخصوص در خودرو، دادهها را از سنسورها و ماژول های مختلف جمع آوری میکند و سپس به زبان قابل فهم برای تعمیرکار یا اپراتور تبدیل میکند. دستگاه های دیاگ علاوه بر خواندن خطا، قابلیت پاک کردن خطا، نمایش پارامترهای لحظه ای، تست عملگرها و حتی برنامه ریزی برخی یونیت ها را نیز دارند. این ابزار، امروزه به یکی از ضروریترین تجهیزات در هر تعمیرگاه حرفه ای تبدیل شده است.
تاریخچه پیدایش دیاگ خودرو
استفاده از دیاگ در خودروها به دهه ۱۹۸۰ میلادی بازمیگردد. در آن زمان، شرکتهای خودروسازی برای اولین بار سیستمهای پایهای عیبیابی داخلی را برای بررسی عملکرد برخی قطعات طراحی کردند. اما استاندارد OBD-I در اوایل دهه ۹۰ میلادی به صورت گسترده وارد خودروها شد و اولین گام جدی برای یکپارچهسازی سیستمهای عیبیابی بود. این استاندارد به خودرو اجازه میداد برخی کدهای خطا را ذخیره کند، اما محدودیتهای زیادی داشت.
با پیشرفت تکنولوژی، در سال ۱۹۹۶ سیستم OBD-II معرفی شد که امکان دسترسی دقیقتر و گستردهتری به اطلاعات خودرو را فراهم میکرد. امروزه با پیشرفت سریع الکترونیک خودرو، دستگاههای دیاگ نسل جدید حتی امکان اتصال بیسیم، نمایش گرافیکی، اتصال به اینترنت و بهروزرسانی نرمافزار دارند.
کار دستگاه دیاگ چیست؟
عملکرد دستگاه دیاگ بر پایه ارتباط مستقیم با ECU (واحد کنترل الکترونیکی خودرو) انجام میگیرد. هنگامی که دیاگ به درگاه OBD خودرو متصل میشود، دادههای ارسالشده از سنسورها، ماژولها و سایر یونیتهای الکترونیکی توسط دستگاه دریافت میشود. این دادهها شامل وضعیت عملکرد موتور، سیستم سوخت، دمای آب، دور موتور، سنسور اکسیژن، وضعیت سیستم ترمز ضد قفل (ABS)، ایربگ (SRS) و سایر بخشها هستند.
دستگاه دیاگ این اطلاعات خام را رمزگشایی کرده و بهصورت کدهای خطا (DTC – Diagnostic Trouble Code) یا پارامترهای قابلفهم نمایش میدهد. اپراتور یا تعمیرکار با تحلیل این دادهها میتواند منشاء ایراد را شناسایی کرده و اقدامات لازم برای تعمیر یا تنظیم مجدد را انجام دهد. برخی دستگاههای پیشرفتهتر حتی امکان تست عملگرها، تعریف سنسورها، ریست چراغها و برنامهریزی ماژولها را نیز دارند.
دیاگ چه اطلاعاتی را نمایش میدهد؟
دیاگها بسته به نوع و مدلشان، اطلاعات متنوع و گستردهای را ارائه میدهند. برخی از مهمترین اطلاعاتی که در دیاگ قابل مشاهده هستند عبارتاند از:
- کدهای خطا (DTC): شامل کدها و توضیحات مربوط به ایرادات شناساییشده در سیستمهای مختلف خودرو.
- وضعیت سنسورها: نمایش مقادیر لحظهای پارامترهایی مثل دمای آب، فشار روغن، مقدار هوای ورودی، ولتاژ باتری و…
- اطلاعات دور موتور (RPM)، سرعت لحظهای خودرو، باز و بسته بودن دریچه گاز، وضعیت سوخترسانی و جرقهزنی.
- خطاهای ذخیرهشده یا موقتی: که گاهی در عملکرد نرمال خودرو تأثیر ندارند اما به عنوان نشانهای از اختلالات احتمالی ثبت میشوند.
- اطلاعات سیستمهای ایمنی و رفاهی مانند کیسه هوا، سنسور پارک، سیستم تهویه مطبوع، یونیت BCM و موارد مشابه.
این اطلاعات به تکنسین کمک میکند تا بدون باز کردن قطعات مختلف، در مدت زمان کوتاهتری به علت اصلی مشکل برسد.
پارامترهای کلیدی در دیاگ
در زمان کار با دستگاه دیاگ، برخی پارامترها برای تحلیل دقیق عملکرد خودرو حیاتی هستند. این پارامترها ممکن است بسته به برند خودرو و نوع دستگاه کمی تفاوت داشته باشند، اما اغلب شامل موارد زیرند:
- دور موتور (RPM)
- دمای مایع خنککننده (Coolant Temperature)
- ولتاژ باتری (Battery Voltage)
- وضعیت دریچه گاز (Throttle Position)
- نسبت سوخت به هوا (Fuel Trim / AFR)
- وضعیت سنسور اکسیژن (O2 Sensor)
- فشار هوای منیفولد (MAP Sensor)
- جرم هوای ورودی (MAF Sensor)
- وضعیت شمعها و سیستم جرقهزنی
تحلیل دقیق این پارامترها نیاز به تجربه و آشنایی با الگوهای عملکرد طبیعی خودرو دارد. به همین دلیل استفاده از دیاگ تنها در صورتی مؤثر است که همراه با دانش فنی کافی باشد.
موارد قابل تشخيص در دستگاه دیاگ چیست؟
دستگاه دیاگ ابزاری تخصصی است که به تعمیرکاران و تکنسین ها امکان میدهد بدون باز کردن قطعات مختلف خودرو، مشکلات فنی و الکترونیکی آن را شناسایی کنند. این دستگاه به ویژه در خودروهای انژکتوری و دارای ECU، نقش محوری در عیبیابی دارد. برخی از مهمترین موارد قابل شناسایی با دستگاه دیاگ عبارتاند از:
- کدهای خطای سیستمهای مختلف
دیاگ کدهای خطای مربوط به موتور، گیربکس، ترمز ABS، ایربگ، سیستم تهویه، سیستم سوخترسانی، ایموبلایزر و سایر یونیتهای خودرو را نمایش میدهد. این کدها شامل علت، نوع و محل بروز ایراد هستند.
- نقص عملکرد سنسورها و عملگرها
سنسورهایی مانند سنسور دمای آب، سنسور اکسیژن، سنسور دور موتور، MAF، MAP و… در صورت خرابی یا ارسال اطلاعات نادرست، توسط دیاگ قابل تشخیصاند. همچنین عملکرد برخی عملگرها مانند انژکتورها، کوئلها یا دریچه گاز را نیز میتوان بررسی کرد.
- عیب های موقت یا گذشته
برخی از خطاها ممکن است دائمی نباشند و تنها برای مدتی کوتاه رخ داده باشند. دستگاه دیاگ این خطاهای ثبتشده در حافظه ECU را نمایش میدهد و به تعمیرکار این امکان را میدهد که از سابقه ایراد مطلع شود.
- اطلاعات لحظهای (Live Data)
دیاگ میتواند دادههای زندهای مانند دور موتور، دمای موتور، فشار هوا، نسبت هوا به سوخت، ولتاژ سنسورها و… را نمایش دهد. این اطلاعات برای عیبیابی دقیق و بررسی وضعیت فعلی خودرو بسیار کاربردیاند.
- وضعیت عملکرد یونیتهای کنترلی
دیاگهای حرفهای امکان بررسی عملکرد واحدهایی مانند BCM (مدیریت بدنه)، TCM (کنترل گیربکس اتومات)، ECM (کنترل موتور) و… را دارند. حتی برخی مدلها قابلیت برنامهریزی مجدد یا ریست این ماژولها را نیز فراهم میکنند.
- فعال یا غیرفعال بودن سیستمهای ایمنی
سیستمهایی مانند ایربگ، ترمز ضد قفل، کنترل پایداری و سایر فناوریهای ایمنی در صورت غیرفعال شدن یا بروز نقص، در دیاگ قابل شناسایی هستند.
در مجموع، دستگاه دیاگ به عنوان یک ابزار حیاتی در تعمیرگاه های مدرن شناخته میشود که به کمک آن میتوان مشکلات پنهان و پیچیده خودروهای امروزی را بهسرعت و با دقت شناسایی کرد.
آیا خرید دستگاه دیاگ به صرفه است؟
در دنیای امروز که خودروها به شدت وابسته به سیستمهای الکترونیکی و کامپیوتری شدهاند، تشخیص دقیق و سریع ایرادات، بدون ابزار تخصصی تقریباً غیرممکن است. یکی از اصلی ترین و کاربردی ترین ابزارها در این زمینه، دستگاه دیاگ خودرو است. اما آیا خرید این دستگاه برای تعمیرکاران، آپاراتیها یا حتی افراد علاقهمند به تعمیر خودرو، صرفه اقتصادی دارد؟
- بررسی جنبه اقتصادیبا در نظر گرفتن هزینههای بالای تعمیر اشتباه، اتلاف وقت برای پیدا کردن منبع مشکل و کاهش اعتماد مشتری در صورت عیبیابی ناموفق، داشتن دستگاه دیاگ بهعنوان یک سرمایهگذاری بلندمدت بهصرفه تلقی میشود. این دستگاه نهتنها دقت عیبیابی را افزایش میدهد، بلکه سرعت تعمیر را نیز به شکل چشمگیری بالا میبرد.
- مزیت رقابتی برای تعمیرگاههادر شرایطی که مشتریان بهدنبال خدمات تخصصی و سریع هستند، استفاده از دستگاه دیاگ، به تعمیرگاهها مزیت رقابتی میدهد. بسیاری از تعمیرکارانی که از دستگاه دیاگ استفاده نمیکنند، یا مجبور به ارجاع خودرو به مراکز دیگر میشوند یا زمان بیشتری برای تشخیص مشکل صرف میکنند که این موضوع به کاهش رضایت مشتری منجر میشود.
- تنوع قیمت و مدلامروزه دستگاههای دیاگ در مدلها و قیمتهای متنوعی عرضه میشوند. از مدلهای اقتصادی و قابل حمل برای کارهای ساده گرفته تا مدلهای حرفهای چندمنظوره با قابلیتهای گسترده. این تنوع به کاربران این امکان را میدهد که متناسب با بودجه و نیاز خود، گزینهای مناسب را انتخاب کنند.
اگر بهدنبال خرید دستگاه دیاگ هستید، توصیه میکنیم از مراکز معتبر و تخصصی اقدام به تهیه دستگاه نمایید. فروشگاه تجهیزات و دستگاه های تعمیرگاهی فرتاک خودرو با ارائه انواع دستگاههای دیاگ اورجینال، گارانتی دار و خدمات پس از فروش، انتخابی قابل اعتماد برای تعمیرکاران حرفهای است.
